Berichten

Persoonlijkheidskenmerken en voorspellen van een burn-out

Persoonlijkheidskenmerken en burn-out: Is een burn-out te voorspellen?

Je kunt tegenwoordig geen krant openslaan of je vindt een artikel over stress, overspannenheid of burn-out. Een rapport van het CBS heeft aangetoond dat een op de zeven werknemers kampt met burn-out klachten (CBS, 2015). Een opvallend gegeven hierbij is dat burn-out klachten relatief vaak voorkomen in het onderwijs en in de zorgsector. Hoe komt het nou dat deze groep vaker uitvalt en opgebrand thuis komt te zitten?

Oorzaken van een burn-out

Wanneer iemand burn-out klachten heeft wordt er in eerste instantie vaak gedacht aan het resultaat van een te hoge werkdruk. Volgens Schaufeli (2013) is hoge werkdruk inderdaad een goede voorspeller voor burn-out klachten maar een hoge werkdruk komt ook in veel andere beroepsgroepen voor. Is er dan iets anders aan de hand bij docenten en zorgverleners? En waarom krijgen sommige mensen die onder zware druk staan wel een burn-out en anderen niet?

Omgaan met stressvolle situaties

Naast werkdruk dragen ook andere factoren bij aan de ontwikkeling van een burn-out. De impact van stress hangt af van hoe iemand met een stressvolle situatie omgaat. Dit wordt ook wel coping genoemd. Mensen met een kwetsbaarheid voor het ontwikkelen van een burn-out hebben over het algemeen vaker een vermijdende of een afleidende coping stijl (Bolger, 1990). Ze negeren bijvoorbeeld signalen van hun eigen lichaam dat aangeeft dat ze beter iets rustiger aan kunnen doen of ze zijn geneigd om hun negatieve gevoelens te dempen door alcohol, drugs of andere vormen van afleiding.

Daarnaast blijken burn-out klachten vaker voor te komen bij zogenaamde gevoelsmensen. Dit zijn mensen die zich emotioneel betrokken voelen bij hun werkzaamheden, die graag zorg dragen voor anderen en een groot empathisch vermogen hebben (Schaufeli & Bakker, 2013). Het lijkt er dus op dat bepaalde persoonlijkheidskenmerken bij kunnen dragen aan het ontwikkelen van klachten.

Persoonlijkheidskenmerken

Een interessante vraag is dan natuurlijk welke persoonlijkheidskenmerken een voorspeller kunnen zijn voor het ontwikkelen van een burn-out. En wellicht nog interessanter: zijn er persoonlijkheidskenmerken die er juist voor zorgen dat je veerkrachtiger bent?

In onderzoek naar persoonlijkheid wordt er vaak gebruik gemaakt van ‘The Big Five’. Dit is een model waarmee de persoonlijkheid van iemand beschreven kan worden aan de hand van vijf verschillende dimensies. Onderzoek naar de relatie tussen persoonlijkheidskenmerken en burn-out toont aan dat voornamelijk de persoonlijkheidskenmerken neuroticisme en extraversie in verband worden gebracht met burn-out klachten (Bakker, 2006). De dimensie neuroticisme refereert aan de mate van emotionele instabiliteit van een persoon. Iemand die hoog scoort op deze dimensie zal gemiddeld vaker last hebben van angstige of depressieve gevoelens. In de praktijk zie je vaak dat deze mensen gevoeliger zijn voor stress, moeite hebben met het verwerken van tegenslagen en zich sneller gefrustreerd of bedreigd voelen. De dimensie extraversie wordt gezien als de mate waarin iemand behoefte heeft aan sociaal contact en hier plezier aan beleeft. Mensen die hoog scoren op deze dimensie hebben vaak een groter sociaal netwerk dan mensen die laag scoren op deze schaal. Extraversie kan daardoor een beschermende factor zijn in relatie tot het ontwikkelen van burn-out klachten.

Gedrag en stress

Naast ‘The Big Five’ zijn er nog tal van andere kenmerken en gedragingen die in verband worden gebracht met burn-out klachten. Kenmerken die wellicht meer tot de verbeelding spreken zoals:

Aangezien deze eigenschappen veel voorkomen bij mensen die in de onderwijs- of zorgsector werken en er bij deze beroepen daarnaast vaak sprake is van een hogere emotionele belasting, is het niet opmerkelijk dat mensen in deze sector vaker kampen met burn-out klachten. Op zich zijn bovengenoemde eigenschappen natuurlijk positief en brengen ze vaak integere, gemotiveerde werknemers voort. Combineer deze eigenschappen echter met een hoge werkdruk en een gevoeligheid voor stress en het gevaar van een burn-out ligt op de loer.

Veerkracht

Gelukkig zijn er ook genoeg eigenschappen die ervoor zorgen dat mensen weerbaarder zijn tegen stress. Optimisme, een proactieve coping en een goed sociaal vangnet zijn een aantal voorbeelden van factoren die kunnen bijdragen aan veerkracht. Tevens helpt het natuurlijk om je bewust te zijn van je eigen krachten en valkuilen zodat je hier op een constructieve manier mee om kan gaan.

Tips voor meer veerkracht

Het is te kort door de bocht om te stellen dat je op basis van persoonlijkheidskenmerken kunt voorspellen of iemand een burn-out krijgt of niet. Het is echter wel zo dat sommige mensen een hogere kans hebben op het ontwikkelen van klachten. De manier waarop je met stress omgaat kan veel invloed hebben op de impact ervan. Gelukkig zijn er een aantal dingen die je zelf kan doen om beter om te gaan met stress, ongeacht wat voor persoonlijkheidstrekken of kenmerken je hebt.

  • Zorg goed voor jezelf door voldoende uit te rusten en voedzaam te eten. Als je meer wilt weten over gezonde voeding lees dan hier een artikel over voeding en burn-out.
  • Beweeg! Bewegen is een hele goede manier om stress te verminderen, je energieker te voelen en beter te slapen. Je kunt in dit blog meer lezen over de voordelen van beweging.
  • Oefen met het aangeven van je grenzen. Vraag een collega bijvoorbeeld of je op een later moment terug kan komen op zijn of haar vraag. Je kunt dan eerst goed nadenken of je tijd, zin of energie hebt om je collega te helpen.
  • Zoek steun in je omgeving. Praat met vrienden, familie of je collega’s. Vraag collega’s om hulp als je ergens niet uitkomt bijvoorbeeld. Of bespreek je gevoelens met een goede vriend(in).
  • Ontdek waar je energie van krijgt en wat je veel energie kost. Het is belangrijk dat hier een goede balans in zit.

Heb je vragen over stress of burn-out klachten? Of wil je graag leren hoe je constructief kan omgaan met werkdruk en een juiste balans vinden tussen inspanning en ontspanning? Wij helpen je graag! Geheel vrijblijvend kunnen we een keer kennismaken om te zien of we iets voor je kunnen betekenen.

Referenties
Alarcon, G., Eschleman, K. & Bowling, N. (2009). Relationships between personality variables and burn-out: A meta-analysis. Work & Stress Vol. 23(3), 244-263.
Bolger, N. (1990). Coping as a personality proces: A prospective study. Journal of Personality and Social Psychology, 59, 525-537.
Bakker, A.B., Zee, van der, K.I., Lewig, K.A. & Dollard, M.F. (2006). The Relationship Between the Big Five Personality Factors and Burnout: A Study Among Volunteer Counselors. The Journal of Social Psychology, 146(1) – 31-50.
Schaufeli, W. & Bakker, A. (2013). De Psychologie van Arbeid en Gezondheid. Nederland: Bohn Stafleu van Loghum.

Psychologe en running therapeut Mieke Bakker

Dit blog is geschreven door Mieke Bakker. Mieke is psychologe en running therapeut bij BRN-OUT. Ze begeleidt clienten naar duurzaam herstel van de burn-out. Na haar studie psychologie heeft ze carrière gemaakt in het bedrijfsleven, waarna ze haar oude passie voor het begeleiden van mensen weer heeft opgepakt.

Mieke BakkerPsycholoog en running therapeut

© Niets van dit artikel mag voor commerciële doeleinden gebruikt worden of ongevraagd overgenomen worden.

Voeding ondersteunt het herstel

Voeding en burn-out

Een burn-out wordt niet veroorzaakt door voeding en een burn-out kan ook niet worden “genezen” met voeding. Voeding heeft echter wel invloed op hoe je je voelt en hoeveel energie je hebt. Als we het hebben over voeding zijn er bijzonder veel verschillende adviezen te vinden en dat kan zeer verwarrend zijn. Dat elke dag diepvriespizza en knakworst met mayo niet gezond is, dat begrijpt iedereen. Wat is nu een gezond voedingspatroon dat energie geeft en hoe kan je dat in het dagelijks leven inpassen?

Hoe kan voeding helpen om te herstellen van een burn-out?

Je hoort het zo vaak: ‘Gezonde voeding is belangrijk!’ Dat is altijd zo en zeker tijdens een burn-out. Laat dit nu net een periode in je leven zijn waarin de kans groot is dat je de energie niet hebt om daar veel mee bezig te zijn. Om het je iets gemakkelijker te maken zal ik in deze blog enkele dingen kort uitleggen en je vooral voorzien van handige handvatten, die je met weinig moeite zo kunt toepassen. Je zult vooral lezen wat mag en wat goed voor je is qua voeding, want dat is immers waar je je op wilt focussen. Onderin vind je nog een korte lijst met producten die je beter iets minder kunt eten of helemaal weg zou kunnen laten. Let wel op, dit tweede is misschien ideaal, maar zeker geen vereiste. Elke kleine verandering is al 100% meer dan helemaal geen en zal al snel vruchten afwerpen, ook al heb je dat niet direct door. Probeer de dingen stap voor stap te doen en pak alsjeblieft niet alle adviezen tegelijk op. Heb je het lijstje in grote lijnen afgewerkt of heb je behoefte aan meer, praktischer en persoonlijker advies? Dan kun je ons altijd benaderen voor meer hulp.

Tijdens het herstel van een burn-out is het zaak om zo veel mogelijk goede voedingsstoffen binnen te krijgen. Voedingsstoffen die je lichaam helpen te herstellen. Denk hierbij aan het immuunsysteem dat een flinke klap heeft gekregen of het stresssysteem dat behoorlijk ontregeld is na alle overuren die het gemaakt heeft. Of, om weer langzamerhand dat vergeten energieke gevoel terug te krijgen. Voedingsstoffen dus om de ontstane tekorten aan te vullen en je vervolgens weer energie te geven om met je herstel aan de slag te gaan.

Hieronder enkele praktische tips om mee aan de slag te gaan:

Voeg groenten toe aan meerdere hoofdmaaltijden.

Groenten bevatten vitamines en antioxidanten, mineralen en voedingsvezels. Antioxidanten ruimen indringers op die je immuunsysteem kwaad doen en je moe maken. Vitamines en mineralen zijn de sleutels voor alle processen in het lichaam, waaronder herstel, de aanmaak van daadwerkelijke energie uit de voeding of het versterken van je immuunsysteem. Vezels zijn van belang voor een goede darmactiviteit, wat juist in deze periode extra belangrijk is. De darmen staan namelijk direct in verbinding met je mentale gesteldheid. Gaat het bovenin niet helemaal goed, dan kan het daar beneden behoorlijk van slag raken.

Eet je koolhydraten.

Veel mensen willen deze nogal eens laten staan, maar koolhydraten zijn de enige energiebron zijn voor de hersenen. Helaas zijn onder andere vergeetachtigheid, concentratieproblemen, hoofdpijnen, prikkelbaarheid en besluiteloosheid kwalen die opspelen tijdens de burn-out en laten deze zich nu net allemaal grotendeels in die bovenkamer afspelen. Des te belangrijker dus om de hersenen van energie te voorzien.
LET OP! Kies zo veel mogelijk voor volkoren producten, gemaakt van een volkoren meelsoort. Witte graanproducten geven je energie voor maximaal een half uurtje en ontnemen je energie voor de rest van de dag. Dus maak waar mogelijk de switch. Dit kan al beginnen door wit of meergranenbrood in te ruilen voor volkorenbrood. Of witte pasta in te wisselen voor een volkoren variant. Kies voor datgene wat jij nu kunt, de rest komt later wel.

Net zo makkelijk en heel veel winst: Kies eens voor peulvruchten!

Bruine bonen, kidneybonen, kikkererwten, linzen… Het zijn perfecte bronnen van zeer goede koolhydraten en een belangrijk soort vezel waar je darmen van zullen genieten. Ze zijn rijk aan vitamines en mineralen en verzadigen als de beste. Een pot of blik is zo geopend. Meng het met wat groenten en een handje noten, pesto of een stuk feta. Je kan het ook toevoegen aan een soep. Zo heb je een perfecte maaltijd in slechts een paar minuten op tafel.

Zorg voor goede eiwitten:
  • Kies vis: als het kan vette vissen zoals zalm, makreel, haring en sardines. Gerookte varianten, uit een blikje in olijfolie of water zijn ideaal want je hoeft er qua bereiding verder niks mee te doen. Lekker in pasta- of rijstgerechten, gemengd met je peulvruchten en wat groenten, in een salade of op een sneetje brood met een laagje spread eronder.
  • Eet eieren: zelfs dagelijks als je wilt. Eiwitten uit ei vindt ons lichaam heerlijk. Het kan deze eiwitten super goed opnemen. Je hebt er daarom veel aan. En gelukkig maar, want je kunt er heel veel mee. Geen zin om elke dag een ei te bereiden? Kook dan op maandag of andere dag naar keuze 7 eieren, bewaar deze in de koelkast en je hebt elke dag een heerlijk gekookt eitje ter beschikking. Lekker op een boterham of cracker met een dun laagje mayonaise en een paar plakjes tomaat!
  • Peulvruchten: ja zeker! Ook in dit rijtje verdienen ze een ereplaats. Ze zijn namelijk een goede bron van eiwitten. Nog meer reden dus om ze regelmatig te halen. En ook niet onhandig, ze bederven niet. Je kunt dus zo nu en dan een aantal potten inslaan en je hebt altijd iets in huis.
Zorg voor goede vetten:

Plantaardige vetten zijn van essentieel belang voor oneindig veel functies in ons lichaam en zeker voor de hormoonhuishouding. Net datgene wat behoorlijk ontregeld is. Lukt het jou om één of meerdere van de onderstaande tips te integreren in je dag?

  • Snack een handje noten: ongebrand en ongezouten is natuurlijk de beste keuze. Maar, ben jij toch meer een liefhebber van wel gebrand of gezouten? Kies dan gerust her en der ook eens daarvoor. Beter iets dan niets!
  • Garneer je maaltijd: of salade met olijfolie, een handje pitten zoals zonnebloem- of pompoenpitten of een eetlepel lijnzaad of sesamzaad.
  • Ga eveneens voor vette vis: (zie boven)
  • Zorg dat je regelmatig avocado’s in huis hebt: Zijn ze rijp? Leg ze dan in de koelkast, dan zijn ze zeker nog 2 weken houdbaar. Lekker op een volkoren boterham, door een salade of zelfs over je pasta met tomatensaus. En, niet te vergeten, heerlijk uit het vuistje met wat peper en zout.
Nog enkele extra tips:
  • Maak een pan soep: van je favoriete groenten, giet er bouillon over, laat 15 minuten koken en pureer met een staafmixer. Je kunt deze ongeveer een week in de koelkast bewaren en zo heb je zonder al te veel moeite dagelijks een kom groenten klaar.
  • Ontbijt 1-2 x per week eens met iets heel anders: variatie helpt je herstel. Opties zijn bijvoorbeeld naturel kwark of yoghurt met fruit, noten of muesli. Een kom havermout of brinta, roerei met spinazie en/of gerookte zalm, gebakken ei op een boterham met avocado, een fruitsalade met een hand fijngehakte noten, een smoothie van vers of bevroren fruit met naturel zuivel en als je durft 2 flinke handen spinazie (gebruik hiervoor een staafmixer met hoge kom of een blender).
  • Kies voor voorgesneden groenten! Uiteraard mag je ze ook apart kopen en zelf snijden, maar dit maakt het makkelijker voor jezelf en je kan gelijk kiezen voor een mix van meerdere soorten in een zakje.
  • Drink voldoende water: uitdroging veroorzaakt vermoeidheid. Wij adviseren om twee liter water op een dag te drinken.

Natuurlijk zijn er nog heel veel meer handige tips ten aanzien van gezonde voeding, maar dit is eerst wel even genoeg om een mooie start te kunnen maken. Het aller belangrijkste is: maak het jezelf niet te moeilijk!

Dan als laatste note, welke voeding kun je beter minderen of even helemaal laten staan?
  • koffie
  • alcohol
  • suikerrijke producten
  • bewerkt vlees
  • pakjes en zakjes voor bijvoorbeeld sauzen
  • grote hoeveelheden chocolade

Kom je er zelf niet uit of wil je meer advies voor jouw persoonlijke situatie? Neem dan contact met ons op. We helpen je graag om met voldoende energie aan je herstel te werken.

Bij onze behandeling wordt altijd gekeken naar het voedingspatroon. Gezonde voeding is essentieel bij het herstel van een burn-out. Tegelijkertijd is de herstelperiode van een burn-out niet het moment om drastische diëten te volgen. Het doel is om met praktische adviezen het voedingspatroon te verbeteren en daarmee het herstel te bevorderen.  

Voedingsexpert ten aanzien van energie

Dit blog is geschreven door Dafna Tsadok-Hai. Dafna is diëtiste en voedingsadviseur op haar eigen praktijk Diet Training and Health. Daarnaast ontwikkelt ze recepten voor HelloFresh en voor haar cliënten. Ze heeft zich gespecialiseerd in voeding en energie. Dafna is verbonden aan BRN-OUT als voedingsexpert.

Dafna Tsadok-HaiVoedingsexpert en diëtiste

© Niets van dit artikel mag voor commerciële doeleinden gebruikt worden of ongevraagd overgenomen worden.

hardlopen en burn-out

Burn-out en hardlopen – een update van het RUNtervention onderzoek

Steeds meer mensen ervaren de positieve bijdrage van lichaamsbeweging op lichaam en geest, maar ook in de wetenschap staat het onderzoek hiernaar niet stil. Eerder brachten we in onze blogs al het RUNtervention onderzoek naar de effecten van hardlopen op burn-out en stressklachten aan de Radboud Universiteit in Nijmegen onder de aandacht. Dit is het eerste Nederlandse onderzoek dat zich concreet richt op het verminderen van werk-gerelateerde vermoeidheidsklachten door middel van beweging. Voor depressie- en angstklachten was al langer bekend dat beweging een positief effect heeft op het verminderen van voorgenoemde klachten. Verrassend genoeg is dit voor werkgerelateerde vermoeidheidsklachten (burn-out klachten) nog niet goed onderzocht. Voor promovenda Juriena de Vries –zelf een fervent hardloopster – genoeg reden om diep in de materie te duiken om deze vraag te beantwoorden

Neerwaartse spiraal

Inmiddels hebben er aan haar onderzoek ruim tweeduizend mensen meegedaan. Zij werden met een tussenpoos van een jaar tijd twee keer gevraagd naar hun mate van fysieke activiteit en werk-gerelateerde vermoeidheid. Hieruit bleek dat mensen met een hoger activiteitsniveau een jaar later lagere levels van werk-gerelateerde vermoeidheidsklachten rapporteerden. Andersom rapporteerden mensen met meer werk-gerelateerde vermoeidheidsklachten een jaar later minder te bewegen. Dit is interessant, omdat dit mogelijk een neerwaartse spiraal aangeeft: meer vermoeidheidsklachten leiden tot minder beweging, wat weer leidt tot meer vermoeidheidsklachten. Daarnaast is in dit onderzoek ook gekeken of de mate waarin werk veel van je vraagt (bijvoorbeeld: snel werken, in korte tijd veel werk moeten verzetten) ook samenhangt met hoeveel je beweegt. Bewijs hiervoor is in dit onderzoek echter niet gevonden.

Kom van die bank af?!

Als we echt te weten willen komen of het meer bewegen een oorzaak of een gevolg is van de lagere gerapporteerde werk-gerelateerde vermoeidheid, is aanvullend onderzoek nodig. De Vries heeft hiervoor reeds een groep studenten met vermoeidheidsklachten onderzocht. Hierbij kreeg de helft van de studenten een running therapie programma aangeboden, waarbij er drie keer per week (2 maal onder begeleiding en 1 maal zelfstandig) op rustig tempo werd hardgelopen. De andere helft van de studenten kreeg dit hardloopprogramma pas op een later moment aangeboden, waardoor het effect van het running therapie programma op vermoeidheid goed kon worden onderzocht. Hierbij werd aangetoond dat vermoeidheidsklachten bij de studenten die deelnamen aan het hardloopprogramma significant afnamen. Dit onderzoek wordt momenteel opnieuw uitgevoerd onder de werkende populatie en de eerste resultaten worden binnenkort verwacht. Maar in de tussentijd kan het dus geen kwaad de hardloopschoenen vast aan te trekken! Juriena geeft je hieronder vast een aantal praktische tips wanneer je wilt gaat beginnen met hardlopen als je vermoeidheidsklachten hebt.

Drie praktische hardlooptips van Juriena:

  1. Bouw het hardlopen rustig op. Dit voorkomt blessures en zorgt ervoor dat je niet te vermoeid raakt van het hardlopen. Wissel daarom hardlopen af met stukken wandelen. Een eerste hardloopsessie zou bijvoorbeeld kunnen zijn: 5 minuten wandelen, 8×1 minuut hardlopen met steeds 2 minuten wandelen ertussen. Daarna weer 5 minuten wandelen als slot. Je kunt per week de minuten hardlopen voorzichtig uitbreiden en het wandelen steeds iets korter maken.

  2. Loop op een rustig tempo. Een rustig tempo betekent dat je een gesprek zou kunnen voeren tijdens het lopen. Als je merkt dat hardlopen toch te intensief is (een gesprek voeren lukt niet), vervang dan hardlopen door stevig doorwandelen.

  3. Focus je op het proces van het lopen, niet op de prestatie. Het in beweging zijn is belangrijker dan de afstand of de snelheid die je hebt gelopen.

 

Begrensd bewegen en hardlopen op basis van Running Therapie is een vast onderdeel in onze behandelprogramma’s. Er wordt hier altijd rekening gehouden met de individuele fysieke gesteldheid. Voor iedereen kan er een passend beweegprogramma gemaakt worden. Voor meer informatie kunt u altijd vrijblijvend contact met ons opnemen.

Bronvermelding:

Myrle Stouten-KempermanDit blog is geschreven door drs. Myrle Stouten-Kemperman. Momenteel is Myrle promovendus en schrijft een proefschrift over de neuro-psychologische effecten van de behandeling van kanker. Zij is bijzonder geboeid door de hersenen en het cognitief functioneren. Myrle is verbonden aan BRN-OUT als neuro-psycholoog.

Myrle Stouten-KempermanNeuro-psycholoog en neuro-wetenschapper

© Niets van dit artikel mag voor commerciële doeleinden gebruikt worden of ongevraagd overgenomen worden.